De Maya cultuur is met veel mystiek omgeven. Er bestaan de nodige parallellen met bijvoorbeeld de Egyptische cultuur, zoals het hiërogliefenschrift. Er zijn veel verhalen te vertellen over de Maya’s, maar dat valt buiten de scope van onze site. Vandaag de dag zijn er zo’n 8 miljoen Maya-sprekende boeren en stedelingen in Guatemala, Belize, Honduras en in de Mexicaanse staten Yucatán, Quintana Roo, Campeche, Chiapas en Tabasco. Veel Maya’s worstelen met het probleem dat ze enerzijds willen profiteren van de goede kanten van de moderne wereld, terwijl ze intussen niet hun eigen identiteit willen verliezen. Ook de druk van de overige bevolkingsgroepen in Belize neemt enorm toe. Het moet dan ook gezegd worden dat de natuur daar onder lijdt. In Belize (de vroegere Engelse kolonie Brits-Honduras) gaat dat vooral ten koste van de Ara Macao Cyanoptera, de grootste ondersoort van de Geelvleugel Ara. De bouw van de Challilo Dam in de Macal rivier heeft een groot stuk van het natuurlijke leefgebied van deze geelvleugel vernietigd. Toch is er nog steeds hoop…

Belize

Belize is een Centraal-Amerikaans land, en grenst aan Mexico in het noordwesten en aan Guatemala in het zuiden en westen. Aan het oosten grenst het aan de Caribische Zee. Staatshoofd is Koningin Elizabeth II en het land is lid van het Britse Gemenebest. Er ligt een flink aantal koraaleilanden voor de kust van Belize. Het land werd voor de komst van de Spanjaarden bewoond door Maya’s. In de 17e eeuw werd het gebied door Britse houthandelaren en piraten gekoloniseerd. Sinds 1964 heeft Belize intern zelfbestuur en in 1973 kreeg het de naam Belize. In 1981 werd het een onafhankelijk land. Meer dan 50% van de bevolking leeft op het platteland. De belangrijkste rivieren van Belize zijn de Rio Hondo en de Sarstoon. Zij vormen natuurlijke grenzen met de buurlanden. In het zuidelijke Belize ligt het Mayagebergte, met als hoogste berg de Victoria Peak (1122 meter hoog). Het land bestaat verder uit heuvels met tropische wouden in het binnenland en moerasvlakten aan de kust, waar de plantengroei wordt overheerst door mangrovebossen. Langs de kust ligt het op één na grootste koraalrif ter wereld, het Barriererif van Belize. In Belize heerst een tropisch klimaat en het land heeft een rijke flora en fauna. De landbouw is de belangrijkste economische factor (suikerriet, citrusvruchten en bananen). Het belang van het toerisme neemt in snel tempo toe, mede door de Maya ruïnes. Dit toerisme zou wel eens de redding voor veel van de flora en fauna kunnen betekenen….

Anno 2010

Ruim zes jaar zijn er inmiddels verstreken sinds de aanleg van de Challilo Dam in de Macal rivier in het regenwoud van Belize. In de eerste jaren keerden de geelvleugel ara’s terug naar de rivier, op zoek naar hun vertrouwde nestplekken in de bomen. Om dan weer tot de ontdekking te komen dat de bomen weg waren, en het hele leefgebied onder water stond. In de omgeving van de dam werden door mensenhanden nieuwe nestplekken gemaakt, maar deze werden door de geelvleugel ara’s genegeerd. De populatie geelvleugel ara’s uit Belize was op de vlucht geslagen en het zag er in de eerste jaren naar uit dat ze definitief weggetrokken waren uit Belize. De totale populatie Ara Macao Cyanoptera werd geschat op zo’n 3.000 tot 4.000 vogels, verdeeld over noordelijk Midden Amerika.Tot de komst van de dam was het grootste gedeelte van deze populatie te vinden in Belize. Na een paar jaar kwamen er tekenen dat de populatie een nieuw leefgebied had gevonden in een vallei in Belize, meer naar het zuiden in een nog niet beschermd gebied. Al snel bleek dat er fanatiek jacht gemaakt werd op deze ara’s en dat ze massaal opgegeten werden… In alle haast werd een programma gestart om de populatie te beschermen, onder de vleugels van de Belize Audubon Society. De lokale bevolking werd opgeleid en bewust gemaakt van deze zeldzame vogels, dit alles om de ara’s tot een toeristische trekpleister te bombarderen. Sinds dit programma is gestart neemt het aantal geelvleugel ara’s langzaam weer wat toe… De laatste schattingen spreken van zo’n 250 tot 300 vogels. De geelvleugels komen in de periode december-januari naar deze regio en genieten dan van het fruit van de Polewood bomen. Als het fruit op is na zo’n twee maanden, verdwijnen ze weer om pas weer rond december terug te keren. Volgens observaties worden een aantal ‘scouts’ vooruit gestuurd, om te kijken of het fruit al rijp genoeg is. Nog steeds is de situatie dramatisch in vergelijking met zes jaar geleden, maar gelukkig wordt er vooruitgang geboekt. Al is het maar doordat de lokale bevolking nu de economische waarde van de ara’s in de gaten krijgt.

Barcott – The Last Flight of the Scarlet Macaw

Bruce Barcott heeft het verhaal van de Ara Macao Cyanoptera in Belize opgetekend in een spannend boek ‘The Last Flight of the Scarlet Macaw’ (helaas alleen in het Engels beschikbaar). Het boek vertelt het verhaal van Sharon Matola, de Amerikaanse directeur van de dierentuin in Belize. Zij kwam in 1999 te weten dat een Canadees bedrijf het plan had opgevat een dam te bouwen in de Macal rivier in Belize. Daarmee zou het leefgebied van de geelvleugel ara’s nagenoeg vernietigd worden. Met hulp van de lokale bevolking van Belize en enkele organisaties (waaronder de Natural Resources Defence Counsil) startte Sharon een campagne tegen de dam. Al snel bleek dat de overheid van Belize een voorstander van de dam was, en werd Sharon het leven zuur gemaakt. Persoonlijke bedreigingen en moeilijkheden voor de dierentuin; het kwam allemaal op Sharon’s pad. De ongelijke strijd met het bedrijfsleven en een corrupte overheid was niet te winnen voor Sharon. Uiteindelijk is de dam er dan ook gekomen, met alle gevolgen voor de natuur en het leefgebied van de geelvleugel ara. Geen boek met een ‘happy end’ dus.

Ara Macao Cyanoptera

Dit is één van de drie ondersoorten van de geelvleugel ara. Het is bovendien de grootste ondersoort en verschilt daarnaast in de opbouw van het geel op de vleugels. Op het uiteinde van de gele band zitten blauwe stippen, en bovendien zit er geen groen in de vleugels. Het geel loopt rechtstreeks over in blauw, zonder dat er nog groen tussenzit, zoals bij de andere ondersoorten. In verhouding heeft deze ondersoort veel geel. Veel kwekers zijn op zoek naar deze bijzondere ara, aangetrokken door de grootte en door de hoeveelheid geel. Maar het is extreem moeilijk om de zuivere Ara Macao Cyanoptera te vinden, vaak is er sprake van kruisingen met de beide andere ondersoorten. Een beschrijving van deze ondersoort is gemaakt door David A. Wiedenfeld. Bekijk het artikel: Ara Macao Cyanoptera door David A. Wiedenfeld.